Amerykańskie posady są dziś bardziej stresujące niż dwie dekady temu, ale pracownicy mają też więcej swobody w podejmowaniu decyzji. Jak wynika z roboczego opracowania ekonomistów, wyższe obciążenie psychiczne zwykle nie przekłada się przy tym na wyższe zarobki.
Co zbadali ekonomiści
Autorzy analizy sprawdzili, jak w latach 2008–2025 zmieniały się cechy pracy wpływające na zdrowie. Wzięli pod uwagę trzy wymiary: wymagania psychiczne, swobodę decyzyjną oraz wymagania fizyczne. Wykorzystali dane z bazy O*NET amerykańskiego Departamentu Pracy oraz z badania Current Population Survey. Dla 481 zawodów, od woźnych i sprzedawców po programistów i prezesów, mieli szczegółowe informacje o zatrudnieniu, płacach i warunkach pracy.
Okazało się, że zatrudnienie przesuwa się w stronę zajęć wymagających więcej wysiłku psychicznego, ale dających też większą autonomię. Według pomiarów opartych na O*NET wymagania psychiczne w przeciętnej pracy wzrosły w ciągu dwóch dekad o 1,5 proc., a swoboda decyzyjna o 3 proc. Co ważne, jak podkreśla współautor badania Fabien Postel-Vinay z Uniwersytetu Metodystów Południowych (SMU), przyczyną nie jest to, że ludzie zmieniają zawody. Zmiany zachodzą głównie wewnątrz poszczególnych zawodów.
Stres bez rekompensaty w pensji
Badacze oszacowali też, z jakiej części pensji pracownicy byliby skłonni zrezygnować dla lepszych warunków pracy. Wynika z tego, że rekompensata, której oczekują za stresującą pracę, z czasem rośnie. Tymczasem płace w zawodach o dużym obciążeniu psychicznym praktycznie się nie zmieniły. Postel-Vinay ocenia, że to wskazuje na tarcia na rynku pracy, które utrudniają ludziom znalezienie idealnego dla nich zajęcia.
Podobnie jest z pracą fizyczną. Pracownicy generalnie jej nie lubią, a mimo to nie dostają za nią dodatkowej zapłaty. Zawody bardziej obciążające fizycznie wiązały się wręcz z niższymi zarobkami.
Odwrotnie wygląda sytuacja ze swobodą decyzyjną. Pracownicy coraz bardziej cenią kontrolę nad swoją pracą, a stanowiska dające więcej autonomii zwykle lepiej płacą. Badacze uznali ten wynik za nieoczekiwany.
Różnice między kobietami a mężczyznami
Kobiety częściej niż mężczyźni pracowały w zawodach psychicznie wymagających i dających dużą autonomię, natomiast mężczyźni w zawodach bardziej obciążających fizycznie. Kobiety były jednocześnie niedoreprezentowane w najlepiej opłacanych profesjach. Luka płacowa między płciami w latach 2008–2022 powoli, ale systematycznie malała. Według badacza nie widać jednak, by zmniejszyła się „prawdziwa” różnica w dobrostanie. Wydaje się, że pozostała stabilna.
Zdaniem Postel-Vinaya pokazuje to, że same zarobki nie oddają pełnego obrazu doświadczeń pracownika. Jak mówi: „Ważne jest, by rozumieć, czy ludzie nie trafiają do bardziej stresujących lub mniej satysfakcjonujących prac pod innymi względami”.
Co to oznacza dla polskiego czytelnika
Badanie dotyczy rynku amerykańskiego i nie wiadomo na jego podstawie, czy w Polsce trend wygląda tak samo. Wnioski są jednak warte uwagi także tutaj. Przy porównywaniu ofert pracy często patrzymy głównie na wynagrodzenie, a stres, poziom samodzielności czy obciążenie fizyczne przeważnie nie mają ceny w ogłoszeniu. Jak sugeruje to opracowanie, wyższa pensja nie zawsze oznacza rekompensatę za gorsze warunki, a ich brak nie zawsze idzie w parze z niską płacą.
Warto też pamiętać, że to opracowanie robocze, a więc wstępne wyniki, które mogą się jeszcze zmienić. Przy ocenie własnej sytuacji zawodowej dobrze brać pod uwagę nie tylko kwotę na umowie, ale też to, ile realnego wpływu mamy na swoją pracę i jak bardzo nas ona obciąża.
Źródło: Phys.org – „American jobs offer more autonomy—and more stress”
